Krzysztof Korzeniowski, Robert Zieliński, Wojciech Daniecki

Podmiotowość jednostki w koncepcjach psychologicznych i organizacyjnych

PRZEDMOWA – od autorów

Jesienią 1980 roku zaczęliśmy się zastanawiać w naszym trzyosobowym zespole nad

odpowiedzią na pytanie: na czym polega i od czego zależy skłonność do przyznawania

innym ludziom prawa do własnej podmiotowości. W trakcie naszych dociekań pojawiła się

potrzeba rozwinięcia i uściślenia charakterystyki podmiotowości, do której prawo

przyznawane jest innym. Okazało się, że wykonanie tego zadania wymaga sięgnięcia do

szeregu koncepcji filozoficznych i psychologicznych oraz różnych badań dotyczących

poszczególnych aspektów tego, co składa się na podmiotowość człowieka. Nasze

przekonanie, iż życie współczesnego człowieka przebiega w świecie zorganizowanym,

skłoniło nas też do zajęcia się organizacyjnymi uwarunkowaniami podmiotowości

jednostki.
W efekcie doszliśmy do wniosku, że podmiotowość w jej najgłębszym sensie jest

kategorią wybitnie subiektywną, bowiem z samej jej istoty wynika, że tylko podmiot

może określić, czy jest podmiotem, czy też nie. Ten, kto chciałby decydować o tym,

czy drugi człowiek jest podmiotem (na podstawie jakichś własnych lub cudzych, tzw.

obiektywnych kryteriów), czyni go przedmiotem własnej decyzji. Zdecydowaliśmy się

zatem, by dla podkreślenia owego subiektywizmu podmiotowości mówić o poczuciu

podmiotowości. Poczucie podmiotowości w naszym rozumieniu jest stanem świadomości

człowieka, towarzyszącym myśleniu lub działaniu jednostki albo retrospekcji, która

ich dotyczy. Istnieje też najprawdopodobniej (na co wskazują omawiane tu koncepcje

i badania) w świadomości wielu ludzi stała tendencja do spostrzegania siebie jako

będącego bardziej lub mniej podmiotem zdarzeń odnoszących się do "ja" i otoczenia. Są

to jednak tylko ogólne hipotezy.


Nakład 1500 egz.

Poniżej skan spisu treści