Z tekstu łacińskiego przetłumaczył i wstępem poprzedził ROMAN GRODECKI

Księga Henrykowska

Księga henrykowska - stustronnicowa spisana po łacinie kronika opactwa cystersów w Henrykowie na Dolnym Śląsku. Powstała początkowo jako spis dóbr zniszczonych przez najazd mongolski w 1241 roku. Część pierwsza opisuje lata od fundacji klasztoru w 1227 roku przez Henryka Brodatego do 1259, część druga doprowadza historię opactwa do roku 1310. W zapiskach z roku 1270 zawiera ona najstarsze zapisane polskie zdanie:

Day, ut ia pobrusa, a ti poziwai

Co znaczy: Daj, ja będę mełł, a ty odpocznij. Zostało ono wypowiedziane przez Czecha Boguchwała do jego polskiej żony, gdy ta mleła ziarno na ręcznych żarnach. Znajduje się ono w opisie pochodzenia należącej do dóbr klasztornych pobliskiej wsi Brukalice. Czech ów został z tego powodu przezwany Brukałą (czyli tym, który brudzi (bruka) sobie ręce robotą), przezwisko to dało także miano całej osadzie.

Obecnie znajduje się ona w Muzeum Archidiecezjalnym we Wrocławiu.